بلک فرایدی چیست و چرا اینقدر محبوب شده است؟
به گزارش نرخیتو، بلک فرایدی یا همان «جمعه سیاه» عنوان روزی است که میلیونها نفر در سراسر جهان برای خرید از فروشگاههای فیزیکی و آنلاین آماده میشوند. این روز که در بسیاری از کشورها به بزرگترین رویداد خرید سال تبدیل شده، بلافاصله پس از روز شکرگزاری در آمریکا قرار میگیرد و آغاز رسمی فصل خرید کریسمس به شمار میآید. در این روز فروشندگان با ارائه تخفیفهای گسترده، خریداران را به سمت خود جذب میکنند و عملاً نوعی مسابقه خرید شکل میگیرد. چیزی که بلک فرایدی را از سایر جشنوارههای فروش متمایز میکند، شدت رقابت، تنوع کالاها، تخفیفهای سنگین و محدودیت زمانی آن است. بسیاری از مردم از ماهها قبل منتظر این روز هستند تا کالاهای گرانقیمت خود را با کمترین قیمت ممکن خریداری کنند.
ریشه نام «جمعه سیاه» چیست؟
گرچه بسیاری تصور میکنند نام جمعه سیاه به سودآور شدن حسابهای مالی فروشندگان اشاره دارد، اما داستان اصلی کمی متفاوت است. در دهه ۱۹۶۰ پلیس فیلادلفیا برای توصیف وضعیت نابسامان شهر پس از روز شکرگزاری – که پر از ترافیک، شلوغی، ازدحام و آشفتگی بود – از عبارت «جمعه سیاه» استفاده کرد. مردم از سراسر شهر برای خرید به مراکز تجاری هجوم میآوردند و این شلوغی مشکلات زیادی برای نیروهای پلیس ایجاد میکرد.
با گذشت زمان، این اصطلاح کمکم وارد فضای تجاری شد و با تغییر روایت، معنایی مثبت به خود گرفت. فروشگاهها این روز را زمانی معرفی کردند که دخلوخرجشان از حالت قرمز (ضرر) به سیاه (سود) میرسد و همین تعبیر باعث محبوبیت بیشتر آن شد.
تاریخ دقیق بلک فرایدی ۱۴۰۴
تاریخ جمعه سیاه ثابت نیست؛ زیرا وابسته به روز شکرگزاری است. برای سال ۱۴۰۴ این رویداد در تاریخ زیر برگزار میشود:
- در تقویم میلادی: ۲۸ نوامبر ۲۰۲۵
- در تقویم شمسی: ۷ آذر ۱۴۰۴
از آنجا که امروزه تخفیفها محدود به یک روز نیستند، بسیاری از فروشگاهها چند روز قبل و بعد از این تاریخ نیز کمپینهای ویژه برگزار میکنند. برخی نیز کمپین را از اوایل هفته شروع میکنند.
بلک فرایدی فقط یک روز است؟
در گذشته شاید چنین بود، اما اکنون نه. بلک فرایدی به تدریج از یک روز به یک رویداد چندمرحلهای تبدیل شده است. معمولاً بازهای بین ۴ تا ۷ روز به این مناسبت اختصاص مییابد و برخی کسبوکارهای آنلاین حتی از یک هفته پیش شروع به ارائه تخفیف میکنند. این اتفاق باعث میشود مردم بتوانند با آرامش بیشتری خرید کنند و فروشگاهها نیز فروش بیشتری داشته باشند. در آمریکا، این دوره با دوشنبه سایبری (Cyber Monday) ادامه پیدا میکند؛ روزی که اختصاصاً به فروش آنلاین محصولات دیجیتال و فناوری اختصاص دارد و فروشگاههای اینترنتی تخفیفهای ویژهای برای آن درنظر میگیرند.
بلک فرایدی چگونه به کشورهای دیگر رسید؟
در ابتدا این روز فقط در آمریکا شناخته میشد؛ اما با رشد تجارت الکترونیک و افزایش استفاده از اینترنت، پلتفرمهای بزرگ خرید آنلاین مانند آمازون این فرهنگ را به اروپا، آسیا و خاورمیانه منتقل کردند. به مرور زمان کشورهای زیادی این رویداد را در تقویم فروش خود جا دادند.
- در ترکیه با عنوان Efsane Cuma برگزار میشود.
- در امارات و برخی کشورهای عربی نام جمعه سفید (White Friday) را برگزیدهاند.
- در ایران، معمولاً با عنوان حراجمعه شناخته میشود.
هر کشور بسته به فرهنگ و شرایط بازار خود، سبک متفاوتی از اجرای این رویداد دارد.
بلک فرایدی در ایران چگونه برگزار میشود؟
در ایران تمرکز اصلی بر فروشگاههای اینترنتی است. برخلاف کشورهای غربی، صفهای طولانی و ازدحام خریداران مقابل مراکز خرید دیده نمیشود و عمده خریدها به صورت آنلاین انجام میشود. معمولاً فروشگاهها چند روز قبل از شروع کمپین، از طریق تبلیغات پیامکی، ایمیلی، صفحات اجتماعی و بنرهای سایت، کاربران را از تخفیفهای پیشرو باخبر میکنند.
برخی کسبوکارها نیز از عنوانهای خلاقانه مانند «حراجمعه»، «جمعه طلایی»، «جمعه قرمز» و… استفاده میکنند. در سالهای اخیر نقش سایتهای مقایسه قیمت مانند ترب و ایمالز بسیار پررنگ شده و بسیاری از کاربران پیش از خرید، قیمتها را روی این پلتفرمها بررسی میکنند تا فریب تخفیفهای غیرواقعی را نخورند.
چه محصولاتی در بلک فرایدی تخفیف میخورند؟
تقریباً همه دستههای کالا در بلک فرایدی شامل تخفیف میشوند، اما برخی بیشترین محبوبیت را دارند:
۱. کالاهای دیجیتال و الکترونیکی
تلویزیون، لپتاپ، گوشی، هدفون، کنسول بازی، لوازم جانبی کامپیوتر و …
این دسته همیشه بیشترین جستوجو و بیشترین فروش را دارد؛ چون اختلاف قیمت آنها در طول سال بسیار محسوس است.
۲. پوشاک و مد
حراجهای ۵۰ تا ۷۰ درصدی در این دسته کاملاً رایج است و فروشگاهها برای خالی کردن انبارهای فصلی خود از این روز استفاده میکنند.
۳. لوازم خانگی و آشپزخانه
هواپز، جاروبرقی رباتیک، قهوهساز، یخچال و سایر لوازم خانگی کوچک و بزرگ جزو تخفیفهای پرطرفدار هستند.
۴. محصولات زیبایی و بهداشتی
در ایران نیز این دسته بسیار محبوب است. بسیاری از برندها در بلک فرایدی تخفیفهای سنگینی برای آرایشیها ارائه میدهند.
۵. اسباببازی و محصولات کودک
با نزدیک شدن به کریسمس، خرید هدیه برای کودکان اهمیت بیشتری پیدا میکند و فروشگاهها تخفیفهای جذابی برای این گروه ارائه میدهند.
از کدام فروشگاهها خرید کنیم؟
مهمترین نکته در انتخاب فروشگاه، اعتبار و سابقه آن است. فروشگاههای بزرگ زیرساخت قویتری دارند و احتمال مشکلاتی مانند اتمام موجودی، تأخیر در ارسال یا اشتباه در سفارش کمتر است. توصیه میشود:
- خرید از سایتهای تأییدنشده را کنار بگذارید.
- حتماً تاریخچه قیمت کالا را در سایتهای مقایسه بررسی کنید.
- گارانتی و شرایط بازگشت کالا را مطالعه کنید.
همچنین اگر قصد خرید از سایتهای خارجی مانند آمازون دارید، میتوانید از طریق سرویسهای واسطهای کالاهای تخفیفخورده را سفارش دهید.
خطرات و ریسکهای خرید در بلک فرایدی
گرچه بلک فرایدی میتواند فرصت عالی برای صرفهجویی باشد، اما چالشهایی نیز دارد:
۱. تخفیفهای جعلی و قیمتسازی
برخی فروشندگان قیمت کالا را قبل از حراج افزایش میدهند و سپس در روز بلک فرایدی با عنوان «۵۰ درصد تخفیف» عرضه میکنند، در حالی که قیمت نهایی تفاوت زیادی با قبل ندارد.
۲. شلوغی سرورها و مشکلات پرداخت
در ساعتهای اولیه کمپین به دلیل ورود همزمان کاربران، برخی سایتها دچار اختلال میشوند. حذف شدن کالا از سبد خرید یا شکست تراکنش رایج است.
۳. کلاهبرداری اینترنتی
ایمیلها یا پیامکهای فیشینگ با وعده تخفیف لحظهای بسیار زیاد میشود و افراد ناآگاه ممکن است اطلاعات بانکی خود را در اختیار شیادان قرار دهند.
۴. خرید هیجانی
بلک فرایدی با ایجاد حس کمبود (Scarcity) و ترس از عقبماندن (FOMO) خریداران را به خریدهایی وادار میکند که به آنها نیاز ندارند.
نکات طلایی خرید هوشمندانه در بلک فرایدی
برای اینکه بهترین استفاده را از این رویداد ببرید:
- لیست خرید آماده کنید و فقط طبق لیست پیش بروید.
- قیمت کالا را چند روز قبل بررسی و ثبت کنید.
- بودجه مشخص تعیین کنید.
- اطلاعات گارانتی و بازگشت کالا را مطالعه کنید.
- از فروشگاههای معتبر خرید کنید.
- به پیشنهادهای لحظهای وسوسهبرانگیز بدون تحقیق اعتماد نکنید.
- سرعت عمل داشته باشید؛ تخفیفهای واقعی سریع تمام میشوند.
تفاوت بلک فرایدی و سایبر ماندی چیست؟
در گذشته تمرکز بلک فرایدی روی خرید حضوری بود؛ سایبر ماندی مخصوص خرید آنلاین. اما امروز با گسترش فروش اینترنتی این مرز تقریباً از بین رفته و هر دو روز عملاً بخشی از هفته سایبری محسوب میشوند.
- بلک فرایدی: تمرکز بر کالاهای الکترونیکی، لوازم خانگی، مد و …
- سایبر ماندی: تخفیفهای سنگین نرمافزار، گجتهای کوچک و سرویسهای دیجیتال
در سال ۲۰۲۴ سایبر ماندی بیش از ۱۳ میلیارد دلار فروش فقط در آمریکا ثبت کرد.
بلک فرایدی در کشورهای مختلف
آمریکا
مهمترین مرکز برگزاری این رویداد. فروشگاهها از عصر روز شکرگزاری تخفیفها را شروع میکنند و فروش آنلاین رکورد میشکند.
ترکیه
به شدت تحت تأثیر خردهفروشی آنلاین است و فروشگاههایی مانند Trendyol و Hepsiburada تخفیفهای گسترده ارائه میکنند.
امارات
با نام «جمعه سفید» شناخته میشود. تخفیفها معمولاً ۳ تا ۷ روز ادامه دارد.
اروپا
در انگلیس، آلمان و ایتالیا بسیار محبوب است؛ اما در فرانسه کمتر مورد استقبال قرار گرفته است.
بلک فرایدی نهتنها یک جشنواره فروش، بلکه یک پدیده جهانی است که رفتار خرید مردم را تغییر داده است. اگر با استراتژی درست وارد این رویداد شوید، میتوانید خریدهای ارزشمند و اقتصادی انجام دهید؛ اما بدون برنامه ممکن است قربانی هیجان، تخفیفهای فیک یا کلاهبرداری شوید.