باورنکردنی اما حقیقی؛ ۵ شغل عجیب و غیرمعمول که در ایران حسابی پولساز شدهاند
به گزارش نرخیتو، در سالهای اخیر، بازار کار ایران شاهد ظهور مشاغلی بوده که شاید تا چند دهه قبل حتی تصور آنها هم خندهدار یا غیرممکن بهنظر میرسید. اما همین مشاغل عجیب و گاه نامتعارف، امروز تبدیل به منبع درآمد قابلتوجهی برای گروهی از افراد شدهاند؛ مشاغلی که از دل نیازهای جدید جامعه، تغییر سبک زندگی شهری و البته خلاقیت (یا در برخی موارد سوءاستفاده) برخی افراد به وجود آمدهاند. از گریهکنهایی که برای ایجاد فضای احساسی در مراسم خاکسپاری اجیر میشوند تا کسانی که با پیدا کردن جای پارک برای رانندگان کسب درآمد میکنند، همگی بخشی از اقتصادی هستند که در ظاهر غیررسمی است اما گردش مالی قابلتوجهی دارد. در این گزارش، نگاهی دقیقتر میاندازیم به پنج شغل عجیب اما پردرآمد که در سالهای اخیر در ایران گسترش یافتهاند و بسیاری از مردم را شگفتزده کردهاند.
گریهکنهای حرفهای؛ از ۶۹۵ هزار تومان به بالا
احتمالاً بسیاری از ما شغل «گریهکن» را تنها در قالب شخصیتهای طنز سینمایی یا داستانهای قدیمی شنیده باشیم، اما واقعیت این است که امروز این حرفه در ایران شکلی رسمیتر به خود گرفته و حتی در پلتفرمهای ارائهدهنده خدمات تشریفات مراسمهای خاکسپاری بهعنوان یک خدمت ثبتشده دیده میشود.
در این سامانهها کنار گزینههایی مثل رزرو مداح، اجاره صندلی، چاپ بنر یا هماهنگی با رانندگان آمبولانس، گزینهای با عنوان «گریهکن حرفهای» نیز قرار گرفته است. در توضیح این خدمت معمولاً عباراتی مانند «ایجاد فضای احساسی»، «افزایش بار عاطفی مراسم»، «گریهکن جوان و مرتب» یا «مناسب جهت تنظیم فضای معنوی» دیده میشود.
هزینه استفاده از این گریهکنها معمولاً از ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان برای هر نفر آغاز میشود. قیمت میان گریهکن زن و مرد تفاوت چندانی ندارد؛ اما فاصله مسیر، نوع مراسم (سنتی یا رسمی)، و حتی محل برگزاری مراسم مثل تفاوت میان بهشت زهرا و بهشت سکینه، میتواند بر قیمت نهایی تأثیر بگذارد.
این شغل شاید عجیب بهنظر برسد، اما برای خانوادههایی که مراسمی بزرگ با تعداد مهمان زیاد دارند یا برای حفظ شأن و «پرشور» برگزار شدن مراسم تلاش میکنند، تبدیل به گزینهای قابلتوجه شده است. آنگونه که برخی برگزارکنندگان مراسم میگویند، در روزهای شلوغ ممکن است یک تیم چندنفره گریهکن نیز رزرو شود.
پوشاندن پلاک؛ شغلی پنهانی و پرسود برای دور زدن طرح ترافیک
با گسترش محدودههای طرح ترافیک و افزایش هزینه ورود به آن، تعداد تخلفات مربوط به پوشاندن یا مخدوش کردن پلاک خودرو نیز افزایش یافته است. هرچند این کار از نظر قانونی تخلفی جدی و حتی جرم محسوب میشود، اما در عمل گروهی از افراد به شکل روزانه در ورودیهای محدوده ترافیکی فعالیت میکنند و با استفاده از مقوا، کاغذ، دست یا حتی قرار گرفتن مستقیم جلوی پلاک، تلاش میکنند برای چند ثانیه دید دوربینها را مختل کنند.
این افراد پس از انجام این کار، از راننده ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومان دریافت میکنند. سودی که برای چند ثانیه وقت گذاشتن، رقم قابلتوجهی بهشمار میرود. جالب اینجاست که برخی از این افراد مشتریان ثابت دارند. رانندگانی که مسیر روزانهشان از محدوده طرح میگذرد، برای اینکه هر روز درگیر پرداخت عوارض نباشند، ترجیح میدهند هزینه کمی به این افراد بدهند تا پلاک را بپوشانند. البته این کار ریسک بالایی دارد و در صورت ثبت تخلف، راننده و فرد خاطی هر دو با جریمه یا پیگرد مواجه خواهند شد.
خرید و فروش نوبت صف؛ وقتی زمان کالای قابلفروش میشود
صفهای طولانی همیشه یکی از چالشهای زندگی شهری بودهاند. از صف سفارتخانهها گرفته تا مراکز خدماتی، مطب پزشکان معروف یا ثبتنامهای محدود. در چنین شرایطی عدهای با یک ایده ساده، شغلی تازه ایجاد کردهاند: فروش نوبت صف. این افراد زمان خود را در صف میگذرانند و وقتی نوبتشان نزدیک شد، آن را به شخص دیگری میفروشند. قیمت این نوبتها کاملاً وابسته به نوع صف است. برای مثال صفهای مربوط به سفارتخانهها بهخصوص برای دریافت ویزاهای محبوب، میتواند قیمتهای چندمیلیونی داشته باشد، در حالی که صفهای سادهتر هزینهای کمتر اما همچنان قابلتوجه دارند.
در واقع، این افراد «زمان» میفروشند؛ چیزی که در دنیای شلوغ امروز برای بسیاری از افراد ارزشمندتر از پول است. مشتریان این شغل معمولاً افرادی هستند که فرصت یا توان ایستادن چندساعته در صفها را ندارند یا رزومه کاریشان اجازه وقتگذاشتن نمیدهد.
پارک پیدا کردن؛ نسخه مدرن پارکبانهای قلابی
پیشتر پارکبانهای قلابی، با نصب جلیقه یا کلاه، هزینهای برای پیدا کردن یا مراقبت از جای پارک درخواست میکردند. اما مدل جدید این کسبوکار متفاوت شده است. امروز افرادی با موتور در نزدیکی سالنهای کنسرت، سینماها، تئاترها و مراکز شلوغ شهر تردد میکنند و وقتی رانندهای را میبینند که بهدنبال جای پارک میگردد، به او نزدیک میشوند. این افراد ابتدا نقطهای مناسب برای پارک را معرفی میکنند. سپس وقتی راننده مشغول پارک شدن است، پیشنهاد دوم را مطرح میکنند:
اگر عجله داری، با موتور تا محل مراسم میرسونمت.
همین خدمات ساده که شاید تنها چند دقیقه زمان ببرد میتواند برای آنان درآمد خوبی داشته باشد. برخی از این افراد در یک شب شلوغ کنسرت، چندین بار این مسیر رفتوبرگشت را طی کرده و درآمد قابلتوجهی کسب میکنند.
شرخرها؛ وصولکنندگان مطالبات با روشهای پرفشار
یکی از جنجالیترین و پرحاشیهترین مشاغل غیررسمی ایران، فعالیت شرخرها است. این افراد خود را «وصولکننده مطالبات معوق» معرفی میکنند و در فضای مجازی و حتی سطح شهر تبلیغات فراوانی انجام میدهند.
روش کار آنها اغلب شامل مراحل زیر است: پیدا کردن اطلاعات اولیه از بدهکار، انجام تماسهای مکرر و فشار روانی، ارسال پیام تهدیدآمیز و در نهایت مراجعه حضوری. برخی از آنها ادعا میکنند که با روشهای کاملاً «قانونی» کار میکنند؛ اما تجربه بسیاری از بدهکاران نشان میدهد که روشهای بهکاررفته معمولاً مرز میان فشار روانی و تهدید را رد میکند.
دستمزد این افراد معمولاً درصدی از مبلغ بدهی است و در مواردی حتی بالاتر از هزینه وکیل تمام میشود. بعضی از شرخرها علاوه بر گرفتن مبلغ طلبکار، هزینه سنگینی نیز بهعنوان «حقالزحمه وصول» دریافت میکنند.
بازار کار ایران، مانند بسیاری از جوامع دیگر، پر از مشاغلی است که از دل واقعیات اجتماعی، اقتصادی و حتی فرهنگی شکل گرفتهاند. برخی از این مشاغل مثل گریهکنها یا فروشندگان نوبت صف، به نیازهای واقعی مردم پاسخ میدهند. برخی دیگر مثل شرخرها یا پوشاندگان پلاک، در حوزه خاکستری قانون فعالیت میکنند و گاهی دردسرساز میشوند. اما نقطه مشترک تمامی آنها این است که نشان میدهند خلاقیت، کمبود فرصتهای شغلی و نیازهای جدید جامعه چگونه میتوانند مسیرهای تازهای برای کسب درآمد ایجاد کنند.