۸ شوک قیمتی بازار روغن؛ چرا هر بطری تا ۹۰ هزار تومان پرید؟
قیمت روغن مایع در ایران ظرف یک سال اخیر با جهشی ۴۵ درصدی روبهرو شده و هر بطری ۹۰۰ گرمی به مرز ۹۰ هزار تومان رسیده است. به گزارش پلتفرم طلا و ارزهای دیجیتال نرخیتو، بحران ارزی، عرضه ناقص و رفتارهای هیجانی بازار، شوکهای جدیدی به سبد غذایی خانوارها وارد کرده است. جزئیات دلایل و اثر این افزایش قیمت را در ادامه بخوانید.
جدول: روند قیمت روغن مایع ۹۰۰ گرمی طی یک سال اخیر
| ماه | قیمت (هزار تومان) |
|---|---|
| شهریور ۱۴۰۳ | ۶۲ |
| شهریور ۱۴۰۴ | ۹۰ |
مهمترین دلایل جهش قیمت روغن در ۱۴۰۴
- تضاد سیاستگذاری و مدیریت ذخایر: دومین سال متوالی است که وزارت صمت و شرکت بازرگانی دولتی ایران با مصوبههای متناقض، جریان قیمتگذاری و ذخیرهسازی را مختل کردهاند. سقفگذاری دستوری تولید را کاهش داد و عرضه ناگهان افت کرد.
- تأخیر در تخصیص ارز نیما: بانک مرکزی هرچند قول داد ارز نیما با نرخ ۶۹ هزار تومان پایدار بماند، اما تاخیرها واردکنندگان را به خرید با دلار آزاد وادار کرد، هزینه تمامشده را بالا برد و فرمول قیمت را تغییر داد.
- قفل شدن نقدینگی تولیدکنندگان: شرکتهای داخلی ماههاست منتظر دریافت ارز صادراتیاند. با اختلال نقدینگی، خرید نهاده و روغن خام متوقف شد و بازار به واردات وابستهتر شد؛ آنهم در شرایط نوسان ارز.
- کاهش سهم ایران در بازار جهانی و فشار رقابت منطقه: واردات پالم از مالزی و اندونزی ۱۸ درصد افت کرد؛ همزمان چین و هند خریدار عمده شدند و هزینههای حمل بالا رفت. انبارهای بندری تخلیه شد و قیمتها در عمدهفروشی بالا کشید.
- تنشهای اقلیمی و کاهش تولید داخلی: کمبود بارش و لغو کشت قراردادی در شمال کشور، ضریب خودکفایی روغن را به ۹ درصد کاهش داد. واردات پرهزینه از روسیه و قزاقستان تنها راهکار فعلی شده است.
- دسترسی نابرابر به حواله ارزی: شرکتهای کوچکتر ناچارند ارز آزاد بخرند، اختلاف نیما و بازار آزاد تا ۳۹ هزار تومان بود؛ نتیجه: هزینه تمامشده تا ۸٪ صرفاً بابت تامین ارز بالا رفته و انگیزه عرضه افت کرده است.
- افزایش تقاضا در آستانه پاییز: سفارش بالای صنایع غذایی و قنادی در مهر (شب یلدا) باعث رشد ۱۵درصدی فروش ماهانه شد، اما عرضه کارخانهای ثابت ماند. همین موضوع روند گرانی را دوبرابر کرده است.
- شکاف کارخانه تا بازار و ظهور بازار سیاه: اختلاف قیمت عمدهفروشی و کارخانه به ۱۲٪ رسیده و تا سقف ۱۱۰ هزار تومان هم بطریهای تازه به فروش میرسد. این گسست نظام توزیع رسمی، زمینه «بازار سیاه» و برچسبهای غیرواقعی قیمتی را مهیا کرده است.
فشارهای زنجیرهای و آینده قیمت
کارشناسان هشدار میدهند در صورت تداوم ضعف مدیریت تخصیص ارز، کاهش تولید داخلی و نبود نظارت قوی، نهتنها قیمت فعلی تثبیت نمیشود، بلکه شوکهای بعدی محتمل است. توصیه تحلیلگران به دولت: تمرکز بر سیاست پایدار ارزی، مشوقهای واقعی برای تولید داخلی، بازگشت انگیزه به زنجیره عرضه و حذف گلوگاههای احتکار.
برای رصد روزانه اخبار و قیمت کالاهای اساسی و همچنین تحلیل بازار پلتفرم طلا و ارزهای دیجیتال نرخیتو را دنبال کنید.