تحول در فهرست شرکای اقتصادی ایران

در نیمه نخست سال ۱۴۰۴، حجم تجارت غیرنفتی ایران با ثبت ۸۸.۹ میلیون تن و ارزش ۵۹.۴۶ میلیارد دلار رشد وزنی را تجربه کرد، اما هم‌زمان کاهش ارزش صادرات و واردات زنگ هشدار را برای اقتصاد به صدا درآورد. خروج روسیه از جمع شرکای اصلی، عقب‌نشینی کشورهای اروپایی و افت ۱۲.۹ درصدی ترانزیت خارجی، تصویر متفاوتی از تجارت خارجی ایران ترسیم کرده است. پرسش اصلی اینجاست: تکیه بر بازارهای سنتی همچون چین و امارات تا چه اندازه می‌تواند موتور تجارت کشور را روشن نگه دارد؟

صادرات غیرنفتی؛ افزایش حجم، کاهش ارزش

طبق آمار گمرک، صادرات غیرنفتی ایران در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ با رسیدن به ۷۰.۵۸ میلیون تن و ارزشی نزدیک به ۲۵.۹ میلیارد دلار، رشد وزنی اما کاهش جزئی ارزش را نشان می‌دهد. این تغییر می‌تواند ناشی از افت قیمت جهانی کالاها یا تغییر ترکیب اقلام صادراتی باشد.

چالش‌های دیپلماسی تجاری؛ روسیه و اروپا کنار رفتند

یکی از نکات مهم این گزارش، حذف نام روسیه از میان شرکای اصلی ایران است؛ کشوری که پیش‌تر جایگاه قابل توجهی در این فهرست داشت. در کنار آن، خروج کشورهای اروپایی از جمع بازیگران تجاری فعال، بر ضرورت بازتعریف روابط اقتصادی و گسترش دایره شرکا تأکید می‌کند.

مقاصد صادراتی؛ چین در جایگاه نخست

چین با واردات ۶.۹ میلیارد دلاری و سهم ۲۶.۶۲ درصدی از کل صادرات، همچنان مهم‌ترین مقصد صادراتی ایران است. عراق، امارات، ترکیه و افغانستان نیز در رتبه‌های بعدی قرار دارند و مجموعاً بخش قابل توجهی از صادرات کشور را جذب می‌کنند.

واردات؛ برتری امارات

در بخش واردات، امارات متحده عربی با ۸.۷ میلیارد دلار و سهم بیش از ۳۰ درصد، صدرنشین است. چین، ترکیه، هند و آلمان نیز از دیگر تأمین‌کنندگان اصلی کالا برای ایران محسوب می‌شوند.

افت ترانزیت؛ هشداری زیرساختی

میزان ترانزیت خارجی ایران در این بازه زمانی به ۱۰ میلیون تن رسیده و نسبت به سال گذشته ۱۲.۹ درصد کاهش یافته است. این افت می‌تواند نشانه‌ای از ضعف زیرساخت‌های ترانزیتی یا کاهش جذابیت مسیرهای ایران در سطح منطقه باشد.