آغاز سطح‌بندی مشتریان بانکی؛ محدودیت سالانه واریز و برداشت مشخص شد!

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با صدور بخشنامه‌ای تازه، همه بانک‌ها و مؤسسات اعتباری را موظف کرد که برای مشتریان خود سقف فعالیت سالانه مشخص کنند. این اقدام در راستای اجرای آیین‌نامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی و با همکاری مرکز اطلاعات مالی وزارت اقتصاد صورت گرفته است. هدف از این دستورالعمل، کنترل دقیق گردش مالی مشتریان و جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی در نظام بانکی است.

بر اساس این دستورالعمل، برای مشتریان حقیقی مزدبگیر سقف سالانه ۲۰۰ میلیارد ریال، برای افراد حقیقی فاقد شغل سقف ۵۰ میلیارد ریال و برای اشخاص حقوقی غیرفعال سقف ۵ میلیارد ریال تعیین شده است. همچنین اشخاص حقوقی فعال و صاحبان کسب‌وکار باید دو سطح جداگانه برای حساب‌های تجاری و غیرتجاری خود دریافت کنند.

نحوه پایش و پیامدهای مغایرت مالی

بانک‌ها موظف‌اند سامانه‌های هوشمند طراحی کنند تا رفتار مالی مشتریان به‌طور مستمر پایش شود. در صورت مشاهده هرگونه مغایرت، به مشتری اخطار داده خواهد شد. اگر فرد ظرف یک هفته به بانک مراجعه نکند، خدمات غیرحضوری او قطع و سقف برداشت کارت بانکی‌اش به ۱۰۰ میلیون ریال در روز محدود می‌شود.

طبق این دستورالعمل، در صورتی که گردش حساب از ۱۰ برابر سطح فعالیت تعیین‌شده فراتر رود، موضوع باید فوراً به مرکز اطلاعات مالی گزارش شود و تنها پس از بررسی و تأیید واحد مبارزه با پولشویی امکان تغییر سطح فعالیت وجود دارد.

چنانچه مشتری از ارائه اطلاعات و مدارک معتبر خودداری کند، سقف فعالیت او به‌طور پیش‌فرض کاهش می‌یابد؛ برای افراد حقیقی ۵۰ میلیارد ریال و برای حقوقی‌های فعال ۱۰۰ میلیارد ریال. همچنین هرگونه تعیین سطح فعالیت بیش از ۱۰۰ میلیارد ریال صرفاً با مجوز واحد مبارزه با پولشویی امکان‌پذیر خواهد بود.

تراکنش‌های غیرتجاری

ماده ۸ دستورالعمل بانک مرکزی به‌طور ویژه به مغایرت‌های ناشی از معاملات غیرتجاری مانند خرید و فروش ملک، خودرو یا فلزات گران‌بها اشاره دارد. این تراکنش‌ها در محاسبات سامانه‌ای لحاظ نمی‌شوند اما ثبت آن‌ها در سوابق مشتری الزامی است و گزارش آن باید به مرکز اطلاعات مالی ارسال شود.

اگر افزایش حجم تراکنش‌ها ناشی از تغییر وضعیت اقتصادی مشتری باشد، بانک باید مدارک لازم را دریافت کرده و سطح فعالیت او را اصلاح کند. در غیر این صورت، گزارش کامل به همراه مستندات به مرکز اطلاعات مالی ارسال خواهد شد. این مکانیزم باعث می‌شود تراکنش‌های بزرگ غیرتجاری از محدودیت‌های خودکار مصون بمانند اما همچنان تحت نظارت دقیق باقی بمانند.

ارتباط با سامانه نهاب

تمامی اطلاعات مربوط به سطح فعالیت مشتریان باید در سامانه نهاب بانک مرکزی ثبت شود. تغییرات بعدی تنها با تأیید این سامانه امکان‌پذیر است. همچنین بانک‌ها باید سقف فعالیت و تغییرات آن را از طریق پیامک یا وب‌سایت رسمی خود به مشتریان اطلاع دهند و امکان اعتراض یا درخواست بررسی مجدد را فراهم سازند.

بانک مرکزی تأکید کرده است که متن کامل دستورالعمل باید بدون تأخیر به تمامی واحدها ابلاغ شود و نظارت سختگیرانه‌ای بر حسن اجرای آن صورت گیرد.

جدول سقف فعالیت سالانه مشتریان بانکی

این سیاست تازه، نقطه عطفی در نظام بانکی محسوب می‌شود که با هدف شفافیت مالی و جلوگیری از پولشویی، مسیر فعالیت مشتریان را تحت کنترل قرار خواهد داد.