هشدار ناسا به ایران؛ 30 سال دیگر ایران چه شکلی خواهد بود؟
گزارش اخیر ناسا و تحقیقات مربوط به تغییرات اقلیمی جهانی نشان میدهد که ایران و شماری از کشورهای همسایه در خاورمیانه و جنوب آسیا طی سه دهه آینده ممکن است به دلیل افزایش شدید دما و رطوبت، برای زندگی انسانها غیرقابل سکونت شوند. کارشناسان هشدار دادهاند که گرمایش زمین نه تنها باعث بالا رفتن دما، بلکه پیامدهای گستردهای شامل خشکسالیهای طولانی، افزایش سیلابها، آتشسوزی جنگلها، ذوب یخچالها و بالا آمدن سطح دریا خواهد شد. این تحولات محیطی همچنین میتواند موجب فروپاشی کشاورزی و شیلات، افزایش شیوع بیماریها، اختلال در اکوسیستم و انقراض گونههای جانوری و گیاهی شود.
براساس گزارش «هیئت بیندولتی تغییر اقلیم» (IPCC)، افزایش دمای جهانی تا پایان قرن، فرکانس و شدت دورههای گرمای شدید را افزایش میدهد. در حال حاضر نیز گرما در آمریکا موجب مرگ و میر بسیاری از افراد شده است؛ از سال ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰، گرما سالانه عامل مستقیم مرگ صدها نفر بوده و پس از آن نیز سیل، گردباد، رعدوبرق و سرمای شدید نقش مهمی در آمار مرگ و میر داشتهاند. بررسیها نشان میدهند که دورههای گرمای شدید طی ۴۰ سال گذشته در این کشور بیش از دو برابر شده است.
دانشمندان برای اندازهگیری میزان تهدید گرما بر انسانها از دو شاخص استفاده میکنند: شاخص گرما که ترکیبی از دمای محیط و رطوبت نسبی است و دمای حباب تر (wet-bulb temperature) که دقیقتر میزان توانایی بدن انسان برای خنک شدن از طریق تعریق را اندازهگیری میکند. دمای حباب تر بالای ۳۵ درجه سلسیوس به مدت شش ساعت، بالاترین میزان تحمل بدن انسان شناخته میشود و نشاندهنده شرایطی است که بدن دیگر قادر به خنک شدن نیست و ریسک مرگ افزایش مییابد.
ناسا با استفاده از ابزارهای پیشرفتهای مانند AIRS و ECOStress و همچنین پروژه جدید SBG در حال پایش تبخیر رطوبت و شرایط زیستمحیطی است. بررسیها از سال ۲۰۰۵ نشان میدهند که دمای حباب تر در مناطق نیمهگرمسیری پاکستان و خلیج فارس طی ۴۰ سال اخیر سه برابر شده و بسیاری از مناطق گرم و مرطوب جهان اکنون شاخصی بین ۲۵ تا ۲۷ درجه سلسیوس دارند.
مدلهای پیشبینی ناسا نشان میدهند که تا سال ۲۰۵۰، مناطقی مانند جنوب آسیا و حومه خلیج فارس، شامل ایران، عمان، کویت، و کشورهای حاشیه دریای سرخ مانند مصر، عربستان سعودی، سودان، اتیوپی، سومالی و یمن، شرایطی فراتر از تحمل انسانی خواهند داشت. پیشبینی میشود که شرق چین، بخشهایی از برزیل و برخی ایالتهای آمریکا مانند آرکانزاس، میزوری و آیووا نیز تا سال ۲۰۷۰ با شرایط مشابه مواجه شوند.
علاوه بر پیامدهای زیستمحیطی، تغییرات اقلیمی اثرات اقتصادی نیز دارند. گزارش هیئت بینالمللی تغییر اقلیم پیشبینی میکند که در صورت ادامه روند فعلی، بین ۳۵ تا ۱۳۲ میلیون نفر ممکن است تا سال ۲۰۳۰ در فقر شدید فرو روند. موجهای گرما و بلایای طبیعی تکرار شونده، تأثیرات بلندمدت و فاجعهباری بر زندگی انسانها خواهد داشت.
کارشناسان تأکید میکنند که تنها کاهش انتشار کربن و اتخاذ سیاستهای مؤثر اقلیمی میتواند روند تغییرات آب و هوایی را کنترل کند. اگر انسانها نتوانند تا سال ۲۰۵۰ اقدامات جدی برای محدود کردن انتشار گازهای گلخانهای انجام دهند، جهان در مقایسه با امروز بسیار متفاوت و تهدیدآمیز خواهد بود. افزایش دما و تغییرات محیطی، زندگی ما را به شدت تحت تأثیر قرار خواهد داد و نادیده گرفتن این تهدیدها، میتواند پیامدهایی بسیار شدیدتر از وضعیت فعلی به همراه داشته باشد.
در نهایت، کارشناسان هشدار میدهند که سال ۲۰۵۰ نزدیک است و تصمیمات امروز ما تعیینکننده شرایط زندگی نسلهای آینده خواهد بود. اگر اقدامات پیشگیرانه انجام نشود، اوضاع پیش از بهتر شدن، بدتر خواهد شد و مناطق گستردهای از جمله ایران برای زندگی انسانها نامناسب خواهند شد.