شوک قیمتی در بازار برنج ایران؛ اختلاف سهبرابری با نرخ جهانی
بازار برنج ایران در حالی روزهای پرالتهابی را پشت سر میگذارد که قیمت این کالای اساسی در داخل کشور به شکلی غیرمنطقی از نرخ جهانی فاصله گرفته است. در حالی که میانگین قیمت جهانی برنج در بازارهای بینالمللی حدود یک دلار به ازای هر کیلوگرم است، در ایران این محصول تا سه دلار فروخته میشود؛ رقمی که بسیاری از کارشناسان آن را «غیرقابل توجیه» میدانند.
سالار ساکت، عضو انجمن فرآوری برنج ایران، با اشاره به این تفاوت چشمگیر گفت:
در بازار جهانی، قیمت انواع باکیفیت برنج حدود یک تا یکدهم دلار است. در ایران اما هزینههای بالای تولید، کاهش بهرهوری در مراحل کاشت، داشت و برداشت و نبود زیرساختهای مناسب، باعث شده قیمت تمامشده افزایش یابد. بر اساس محاسبات، حتی اگر همه عوامل مؤثر را در نظر بگیریم، قیمت واقعی برنج ایرانی نباید از یک دلار و سی تا چهل سنت بیشتر باشد.
وی افزود:
با نرخ آزاد ارز، قیمت منطقی برنج ایرانی باید حدود ۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار تومان باشد؛ اما در حال حاضر این محصول در بازار تا بیش از ۳۰۰ هزار تومان معامله میشود. این یعنی دو برابر قیمت واقعی و سه برابر بهای جهانی.
ساکت در ادامه به مشکلات واردات نیز اشاره کرد و گفت:
در زمینه برنج پاکستانی هم با چالش مواجه هستیم. بهدلیل تأخیر در ثبت سفارش و خرید در زمان مناسب، تجار ایرانی نتوانستند از فرصت قیمت پایین در بازار جهانی استفاده کنند. همین مسئله باعث شده است که امروز قیمت برنج پاکستانی در بازار داخلی بالاتر از نرخ مصوب عرضه شود.
به اعتقاد کارشناسان، نبود سیاستگذاری درست در بخش کشاورزی، ضعف در نظارت بر زنجیره تأمین و وابستگی بالا به واسطهها، از عوامل اصلی گرانی بیسابقه برنج در کشور است. اگر اصلاح ساختار تولید و توزیع در دستور کار قرار نگیرد، فاصله میان قیمت داخلی و جهانی برنج روزبهروز بیشتر خواهد شد و این موضوع فشار مضاعفی بر معیشت خانوارها وارد میکند.