دانشمندان ژاپنی با تبدیل ماهی نر به ماده، راهی تازه برای افزایش تولید خاویار گشودند
پژوهشگران دانشگاه کیندای ژاپن موفق شدهاند با بهرهگیری از ترکیبات طبیعی موجود در سویا، جنسیت ماهیهای خاویاری نر را به ماده تغییر دهند. هدف از این آزمایش، افزایش میزان تولید خاویار و کاهش هزینههای پرورش آن است؛ خوراکی لوکسی که شاید در آیندهای نزدیک، به لطف این کشف، در دسترستر از همیشه شود.
به گزارش روزنامهی آساهی شیمبون، این پروژه بر گونهای دورگه به نام «بِستر» (Bester) متمرکز است؛ ماهیای که از تلاقی فیلماهی (بلوگا) و تاسماهی استرلت بهوجود آمده و به خاطر طعم لطیف و عطر خاصش، در بازارهای جهانی ارزش بالایی دارد. با این حال، توانایی تولید مثل این گونهی دورگه همیشه محل تردید بوده است. تیم تحقیقاتی موسسه آبزیپروری کیندای (که پیشتر در پرورش ماهی تون بالهآبی و صبور قرمز نیز دستاوردهایی چشمگیر داشته) این بار تمرکز خود را بر پرورش تاسماهی و افزایش بازده خاویار گذاشت.
ایستگاه تحقیقاتی شینگو، وابسته به این دانشگاه، از سال ۱۹۷۴ فعالیت دارد و از دهه ۱۹۸۰ کار خود را در زمینه پرورش تاسماهی آغاز کرد. برند «کیندای» برای نخستین بار در سال ۲۰۰۸ خاویار بستر را روانه بازار کرد، اما سیل سال ۲۰۱۱ در شبهجزیرهی کی بسیاری از تأسیسات و ماهیها را از بین برد. پس از بازسازی تأسیسات، در دسامبر ۲۰۱۷ دانشمندان ۱۰ هزار تخم بارور تاسماهی سیبری را از آلمان وارد کردند تا در پروژهای آزمایشی، تغییر جنسیت مصنوعی از نر به ماده را بررسی کنند.
به گفتهی پروفسور توشینائو اینُنو، سرپرست این طرح، برخی گونههای تاسماهی قادرند بسته به شرایط محیطی در جریان رشد، جنسیت خود را تغییر دهند؛ پدیدهای که الهامبخش این پژوهش بود.
چهار ماه پس از لقاح مصنوعی، حدود ۱۵۰ بچهماهی به مدت شش ماه با رژیمی سرشار از هورمونهای ماده تغذیه شدند و سپس تا ۲۲ ماهگی غذای عادی دریافت کردند. نتایج بررسی تصادفی ۴۵ نمونه نشان داد همهی آنها ماده شدهاند و سلولهای تخم فعال دارند.
اکنون اینُنو و همکارانش در حال آزمایش روشهای طبیعیتر با استفاده از ایزوفلاونهای سویا و پودر سویا حاوی آنزیمهای فعال هستند تا تغییر جنسیت را بدون نیاز به هورمونهای مصنوعی القا کنند. هدف نهایی آنها، بهکارگیری این روش در گونهی سریعالرشد استرلت است.
این پژوهش میتواند در آینده تحولی بزرگ در صنعت پرورش تاسماهی ایجاد کند، زیرا جداسازی جنسیت ماهیان در مراحل اولیه رشد یکی از پرهزینهترین بخشهای این صنعت به شمار میرود.