تورم ۶۰ درصدی رکورد ۸۲ ساله اقتصاد ایران را شکست
نرخ تورم نقطهبهنقطه در دیماه ۱۴۰۴ با رسیدن به سطح ۶۰ درصد، بالاترین میزان ثبتشده در بیش از هشت دهه اخیر را رقم زد؛ عددی که از فشار گسترده افزایش قیمتها بر معیشت خانوارها حکایت دارد و یادآور دورههای پرتنش تاریخی اقتصاد ایران است.
بررسی تازهترین گزارشهای رسمی نشان میدهد تورم عمومی کشور به سطحی رسیده که آخرینبار در اوایل دهه ۱۳۲۰ و همزمان با اشغال ایران در جنگ جهانی دوم تجربه شده بود. بر اساس دادههای مرکز آمار، متوسط قیمت کالاها و خدمات مصرفی در دیماه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۶۰ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که تقریباً تمام گروههای کالایی و خدماتی را در بر میگیرد.
در این میان، اقلام خوراکی بیشترین سهم را در جهش تورمی داشتهاند؛ بهطوریکه قیمت مواد غذایی در یک سال گذشته بهطور میانگین نزدیک به دو برابر شده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند همزمانی این موج تورمی با افزایش نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی، نقش مهمی در تشدید فشار قیمتها داشته است.
تورم نقطهبهنقطه شاخصی است که میزان تغییر هزینه سبد مصرفی خانوار را در بازه یکساله نشان میدهد. در گزارش دیماه، نرخ تورم در گروه خوراکیها به حدود ۹۰ درصد رسیده و پس از آن، دخانیات با رشد بیش از ۷۰ درصدی در رتبههای بعدی قرار دارد. همچنین تورم نقطهبهنقطه در بخش حملونقل بیش از ۵۰ درصد و در بخش آموزش حدود ۴۵ درصد ثبت شده است.
از منظر جغرافیایی، شدت افزایش قیمتها در همه استانها یکسان نبوده است. استانهای کردستان و لرستان با تورمی نزدیک به ۷۳ درصد بیشترین فشار را متحمل شدهاند، در حالی که استان تهران با نرخی کمتر از ۵۰ درصد، کمترین تورم نقطهبهنقطه را به ثبت رسانده است.
مرور دادههای تاریخی بانک مرکزی نشان میدهد جهشهای بزرگ تورمی در ایران اغلب با دورههای تنش سیاسی و شوکهای بیرونی همزمان بودهاند. رکوردهای تورمی اوایل دهه ۱۳۲۰، سالهای جنگ تحمیلی، بحرانهای دهه ۷۰ و همچنین تحولات پس از خروج آمریکا از برجام، همگی نمونههایی از این همبستگی هستند. اکنون نیز تداوم روند صعودی تورم از تابستان امسال و جهش هفتدرصدی آن در دیماه نسبت به آذر، بار دیگر اقتصاد ایران را در بالاترین سطح تورم از سال ۱۳۲۲ تاکنون قرار داده است.