فوری: بحران توقف صادرات سوخت ایران به افغانستان؛ سرنوشت هزاران تانکر بلاتکلیف
در روزهای اخیر، صادرات سوخت ایران به افغانستان دچار شوک سهمگینی شده است؛ هزاران تانکر حامل دیزل و فراوردههای نفتی در مرزهای شرقی، خصوصاً در گمرک میلک (زابل) و دوغارون (هرات)، متوقف ماندهاند. به گزارش پلتفرم طلا و ارزهای دیجیتال نرخیتو، علت این بحران، تغییر ناگهانی استانداردهای پذیرش سولفور (گوگرد) در سوخت صادراتی به دستور دولت طالبان است که بدون هیچ اطلاع قبلی، آستانه مجاز سولفور را از ۷۰۰۰ PPM به ۲۰۰۰ PPM کاهش داد؛ اقدامی که تولیدات فعلی پالایشگاههای ایران را برای صادرات به افغانستان، از رده خارج کرد.
کلیدواژه بحران: صدها تانکر ایرانی و عراقی، بیش از چهار ماه است پشت مرز معطلاند؛ برخی گزارشها از توقف ۲۲۰۰ تانکر در میلک و بیش از ۳۰۰۰ تانکر در دوغارون خبر میدهد. توقف مزمن، نه تنها زیان مالی و فنی سنگینی به صادرکنندگان خصوصی وارد کرده. بلکه سوخترسانی به افغانستان را نیز در آستانه سرمای زمستان با خطر کمبود جدی مواجه ساخته است.
عواقب فوری
- رانندگان گرفتار و بلاتکلیف، ناتوان از بازگرداندن سوخت یا ورود به خاک افغانستان
- فرسودگی سرمایه، توقف عملیات گمرکی و افزایش ریسک فساد بارها در شرایط گرما
- تشدید نگرانی معاملهگران بازار انرژی از دست رفتن جایگاه ایران در تامین سوخت افغانستان
صادرکنندگان سوخت تأکید دارند کیفیت دیزل یا بنزین ایرانی تغییری نکرده؛ آنها قربانی سختگیری استانداردی یکشبهاند. طالبان هدف خود را نزدیککردن استانداردها به معیارهای جهانی عنوان کرده، اما برای بسیاری از پالایشگاههای خصوصی ایران تامین الزامات جدید هزینهبر و زمانبر است. این وضعیت در شرایطی رخ داده که افغانستان به دلیل جنگ اوکراین و کاهش صادرات روسیه، بیش از همیشه به واردات سوخت وابسته است.
تحلیلگران «توافق موقت دیپلماتیک» یا راهکار فنی مرحلهای را راهحل فعلی دانستهاند. آنها هشدار میدهند ادامه توقف میتواند جایگاه ایران در بازار سوخت افغانستان را به سود رقبا تغییر دهد. برای فعالان اقتصادی صادرات سوخت بین ایران و افغانستان وارد دورهای پرچالش و پرریسک شده است.